İşletim sistemi, bilgisayarlar ve mobil cihazlarda çalışmakta olan, donanım kaynaklarının yönetilmesini sağlayan yazılımların bütününü ifade eden genel bir terimdir. İşletim sistemleri, uygulama programlarının ve bilgisayar donanımlarının arasında gelişen iletişimi yürütmekle görevlidir. Bilgisayar ve mobil cihazların sahip oldukları temel özelliklerin işlevsellik kazanması, işletim sistemi ile mümkün olmaktadır.
Linux işletim sistemi de günümüzde yaygın olarak kullanılan, açık kaynak kod kullanımlı bir yazılımdır. Linux işletim sisteminin açık kaynak kod özelliği, Linux kullanıcısının işletim sistemi üzerinde düzenleme ve geliştirme yapabilme kapasitesini belirtmektedir. 1991 yılının Eylül ayında piyasaya sürülmüş olan Linux, C, Assembly programlama dilleri tarafından destekleniyor. Linux, GNU Genel Kamu Lisansı ile sunulmuş olan özgür yazılım projelerinden biridir. Linux aynı zamanda, serbest dağıtım yapabilen, çoklu görev üstlenen, birden fazla kullanıcılı UNIX işletim sisteminin bir türevidir.
En İyi Linux İşletim Sistemleri
1. Ubuntu
Ubuntu şüphesiz en popüler Linux dağıtımlarından biridir. Bu yüzden mevcut birçok dizüstü bilgisayarda önceden yüklenmiş olarak bulabilirsiniz.
Kullanıcı arayüzü oldukça basittir. Biraz karıştırırsanız, görünümünü gereksinimlerinize göre kolayca özelleştirebilirsiniz.
Ayrıca tüm soru ve sorunlarınıza kolayca yanıt bulabilmeniz için geniş bir kullanıcı tabanına sahiptir. Bu nedenle, bir problemle karşılaşırsanız, yardım istemek için herhangi bir foruma gitmeniz yeterlidir.
2. Linux Mint
Linux Mint Cinnamon, yeni başlayanlar için en popüler Linux dağıtımlarından biridir. Varsayılan Cinnamon masaüstü, Windows XP’ye benzer. Bu nedenle, Windows XP’nin üretimi durdurulduğundan beri birçok kullanıcı Cinnamon’a yönelmiştir.
Linux Mint’ın özellikleri sadece bununla sınırlı değildir, ayrıca birkaç şeyi Ubuntu’dan çok daha iyi yapar. Linux Mint dağıtımı Ubuntu’ya dayanmaktadır ve bu nedenle Ubuntu için mevcut tüm uygulamalara sahiptir. Sadeliği ve kullanım kolaylığı ise yeni Linux kullanıcıları için önemli bir seçim haline gelmesinin nedenidir.
3. elementary OS
elementary OS birçok kullanıcı yorumunda, şimdiye kadar kullanılan en güzel arayüzü sahip Linux dağıtımlarından biri olarak gösterilir. Kullanıcı arayüzü, Mac OS’ninkine benzer. Bu nedenle, zaten Mac destekli bir sistem kullandıysanız, oldukça rahat bir kullanım sağlar.
Ubuntu’ya dayanan bu dağıtım da, performansa dayalı kullanıcı dostu bir Linux ortamı sunmaya odaklanmaktadır.
4. MX Linux
MX Linux DistroWatch.com’daki en popüler Linux dağıtımıdır. Ubuntu’dan farklı olarak, MX Linux, masaüstü ortamı olarak Xfce ile Debian’a dayalı, giderek daha popüler hale gelen bir Linux dağıtımıdır. Kusursuz kararlılığına ek olarak, Windows/Mac’i rahat kullanan herhangi bir kullanıcının işini kolaylaştıran birçok GUI aracıyla birlikte gelir.
Ayrıca paket yöneticisi, tek tıklamayla kurulumları kolaylaştırmak için mükemmel bir şekilde uyarlanmıştır. Hatta Flatpak paketlerini arayabilir ve hemen kurabilirsiniz.
5. Zorin OS
Zorin OS, masaüstü için en iyi görünümlü ve sezgisel işletim sistemlerinden biri olan Ubuntu tabanlı bir başka dağıtımdır. İşletim sistemi ile birlikte GUI tabanlı birçok uygulama da hazır olarak gelir.
Zorin OS’u ayrıca eski bilgisayarlara da yükleyebilirsiniz, ancak “Lite” sürümünü seçtiğinizden emin olmanız gerekir. Ayrıca “Core”, “Education” ve “Ultimate” sürümleri de vardır. Core sürümünü ücretsiz olarak yüklemeyi seçebilirsiniz, ancak geliştiricileri desteklemek ve Zorin’in geliştirilmesine yardımcı olmak istiyorsanız, Ultimate sürümünü almayı düşünün.
6. Pop!_OS
Pop!_OS by Sytem76, geliştiriciler için harika bir seçimdir. Tabii ki, sadece kodlayıcıların kullanımı için sınırlı değildir, aynı zamanda Linux kullanmaya yeni başlıyorsanız da mükemmel bir seçim olabilir. Ubuntu’ya dayanan bu dağıtımın, kullanıcı arayüzü çok daha sezgiseldir. Kullanıcı arayüzüne ek olarak, kutudan çıkar çıkmaz tam disk şifrelemeyi destekler.
7. Kubuntu
Kubuntu, Ubuntu ve KDE masaüstünü, yeni kullanıcılar için mükemmel bir şekilde birleştirir. Geleneksel bir masaüstü arayüzü ile çalışan herkes bu dağıtımı kullanabilir. Aslında, Windows 7 benzeri bir arayüz tercih edenler için Kubuntu’dan daha iyi bir dağıtım yoktur. Kubuntu, hemen hemen her kullanıcı dostu dağıtım listesinin başında yer alan Ubuntu’ya dayanmaktadır.
8. Fedora Linux
Linux veya açık kaynaklı yazılımla ilgilenen Linux kullanıcıları ve yeni başlayanlar, Fedora’nın sadeliği sayesinde gerçek Linux hissinin tadını çıkarabilir.
Fedora, en saf Linux ve açık kaynak deneyiminden birini sağlayan bir Linux dağıtımıdır.
Gnome, Fedora’nın birlikte geldiği masaüstü ortamıdır. Bununla birlikte, yalnızca birkaç temel uygulama varsayılan olarak önceden yüklenmiş olarak gelir. Bu, sisteminizde daha az yer kaplama ve düşük kaynak kullanımı anlamına gelir.
9. Solus
Solus, sıfırdan oluşturulmuş bir Linux dağıtımıdır. Kendi paket yönetim sistemine sahiptir. Erişiminiz olan paket/yazılım sayısını sınırlar. Bununla birlikte, sistemin kararlılığını da arttırır. Ayrıca; Spotify, Google Chrome, Skype, Slack vb. gibi açık kaynaklı olmayan bazı popüler programlar, uygulama mağazalarından yüklenebilir.
İşletim sisteminin yeni bir sürümü yayınlandığında, yeni bir kurulum yapmaya gerek yoktur. Mevcut kurulumunuzda gelecekteki tüm güncellemeleri süresiz olarak alırsınız.
Solus, şu anda birçok masaüstü ortamı seçeneğiyle kullanılabilir.
10. KDE Neon
KDE Neon, temel olarak Ubuntu Stable, LTS sürümlerini ve DE olarak KDE Plasma’yı kullanan ve çok kararlı ama güzel bir işletim sistemi sağlayan bir Linux dağıtımıdır. Gnome DE’den farklı olarak, KDE Plasma, bazılarının yararlı bulabileceği Windows benzeri bir masaüstü deneyimi sağlar.
KDE Plazma masaüstüyle ilgili en iyi şeylerden biri, sağladığı özelleştirme düzeyidir. Ayarlardaki Görünüm bölümünden sisteminizin görünümünü kolayca değiştirebilirsiniz. Ayrıca Plazma Masaüstü için sayısız tema, eklenti ve widget mevcuttur.
Harika görünümlü bir arayüze, uzun vadeli desteğe ve özelleştirilebilirliğe sahip bir Linux dağıtımı istiyorsanız, KDE Neon tam size göredir.
11. Manjaro
Manjaro, Arch Linux tabanlı çok hızlı ve masaüstü odaklı bir işletim sistemidir. Bu işletim sisteminin tasarımı, onu tüm işletim sistemlerinden farklı kılar.
Manjaro oldukça stabil ve güvenli bir işletim sistemidir.
12. Debian
Debian, yavaş ve istikrarlı bir sürüm programı taahhüt eder. Felsefesi, yazılımı dağıtıma dahil etmeden önce yazılımın kararlı ve nispeten hatasız olmasını beklemektir. Bu yaklaşım, sık yama veya yeniden başlatma gerektirmeyen kararlı bir masaüstü çalıştırmayı tercih eden kişiler tarafından tercih edilir.
Debian kendi başına bir dağıtım olsa da, diğer dağıtımların da temelidir. Ocak 2021 itibariyle, DistroWatch.org’daki kayıtlı ve aktif 275 dağıtımın 121’i Debian’a dayanmaktadır. Bu, Debian’ın temel mimarisini en popüler Linux dağıtımı yapar.
Linux Kullanım Alanları
İnternet Sunucusu
Linux kurulduğu an direk TCP/IP desteğiyle gelmektedir. Bu yönü ile TCP/IP temeli içeren bilgisayarların ağlarında hem istemci olarak hem de sunucu olarak yaygın bir biçimde kullanım imkanı bulunmuştur. Hazırda bulunan servislerin çeşitli olması, yeni çıkan servislere ayak uydurabilmesi, kolay ayarlanabilir olması, düşük maliyetli olması gibi sebepler sayesinde yaygın olarak internet servislerinin verilmesi amacıyla kullanılmaktadır.
Zaman içerisinde ağ servisleri başka protokollere destek verebilecek biçimde genişletilmiştir. An itibariyle Linux, News Sunucu, FTP Sunucu, SMTP Sunucu, NIS Sunucu, WWW Sunucu gibi yaygın olarak bilinen ve kullanılan TCP/IP servisleri haricinde, NOVELL Sunucu, SAMBA Sunucu, APPLETALK Sunucu gibi servislere de verebilmektedir.
Ev ve Ofis Kullanımı
Linux işletim sistemi kullanan masaüstü ve dizüstü bilgisayarlar, bilgisayar pazarlarında yaklaşık olarak %2 pazar payına sahiptir.
Genellikle yazılım geliştirme işi ile ilgilenen kişiler ve bilgisayar uzmanları tarafından tercih edilen Linux sistemlerine Ubuntu, Mageia, Fedora, Debian, openSUSE, örnek verilebilir.
Otomotiv Sektörü
Mitsubishi, Ford, Land Rover, Nissan, Mazda, Jaguar ve Toyota, gibi büyük ölçekli otomobil üreticileri araçlarının dijital sistemlerinde uzun zamandır Linux kullanmaktadır.
Ağ Elemanı
Linux, birden fazla ağın birbirine bağlanması amacıyla bir yönlendirici olarak kullanılabilmektedir. Aynı zamanda yazılım desteği sayesinde birçok ağ elemanının yerine de geçebilecek bir alternatif olarak kullanılması mümkündür. Özellikle farklı protokoller arasında yapılacak geçişlerde kullanılan Linux, bir ağ üzerinde bulunan iki segmanın trafiğini birbirinden ayırmak için bir köprü olarak da kullanılabilir. Birçok kurumda ise daha çok modem bağlanabilmesi amacı ile bir termal sunucu olarak kullanılmaktadır.
Linux Avantajları ve Dezavantajları
Yazımızda daha önceden de belirttiğimiz gibi Linux’un en dikkat çeken özelliklerinden biri açık kaynak kodlu olmasıdır. Sistemde oluşan bir hata veya eksik tespit edilirse, dünyanın herhangi bir yerinde yaşayan bir programcı çok kısa sürede bu sorunu giderir ve gerekli olan yamayı hizmete sunar. Üstelik bu yamayı temin etmek için ödeme yapmanıza da gerek yoktur. Bu özelleştirme imkanı sayesinde herhangi bir özellik ekleyebilir veya kaldırabilirsiniz.
Linux işletim sisteminin tamamen ücretsiz olması ya da çok düşük bir meblağ ile satın alınabilir olması bir diğer dikkat çeken özelliklerindendir.
Linux de karşılaşılacak ilk özelliklerdin biri sürekli olarak gelen yazılım güncellemeleridir. Diğer işletim sistemlerine nazaran çok daha hızlı yüklenip sorun çıkartmaması.
Linux’un çok fazla dağıtımı bulunmaktadır. İhtiyaç ve istek doğrultusunda istenilen sürümü kullanılabilir. Bu sürümlerin hepsi ücretsizdir. Standart sürüme sahip olmaması kişinin kafa karışıklığına ya da ihtiyaç duyulan sürüme hızlı bir şekilde ulaşılamama sorununa yol açar.
Linux’un kullanımı diğer Windows, Mac kadar kolay değildir. Teknik olarak daha geniş kapsamlı bir bilgi tabanı gerektiriyor. Linux hakkında bir bilgisi olmayanlar ya da yeni bilgisayar kullanan biri için başlarda fazlasıyla zorlanabilir. Tabi ki de öğrenilmeyecek kadar zor değil sadece fazla zaman isteyebilir.
Linux kullanıcılarının oluşturduğu yardımlaşmaya dayalı muazzam büyüklükte bir toplulukta destek isteyip teknik bilgisi yetersiz olan biri isteği doğrultusunda yardıma oluşamayabilir ya da anlamayabilir.
Windows ile Linux İşletim Sisteminin Farkları
Windows, genel olarak kişisel masaüstü bilgisayarlar için Microsoft tarafından geliştrilen bir işletim sistemidir. Windows işletim sisteminin ilk sürümü 1985 yılının sonlarında Windows 1.0 olarak piyasaya çıkartılmıştır. Windows Javascript, Visual Basic ve C programlama dilleri ile geliştirilen bir işletim sistemidir ve kapalı kod işletim sistemidir. Yani Windows işletim sistemi sadece Microsoft tarafından geliştirilebilmektedir. Aynı zaman da Windows, ücretli olarak satılmaktadır ve ücretsiz kullanımı yapılmamaktadır.
Linux, 1991 yılında geliştirilmiş UNIX tabanlı bir işletim sistemidir. Tamamen açık kaynak kodlu olması ile birlikte ücretsiz olarak kullanımı yapılabilmektedir. Açık kaynak ve ücretsiz olması ile birlikte kullanıcılar tarafından geliştirilebilir ve değiştirilebilmektedir. Linux işletim sistemleri genel olarak sunucu amaçlı kullanımı yapılmaktadır. İnternet üzerinde yer alan web sitelerinin yarısından fazlası Linux sunucularında barındırılmaktadır.Linux günlük kullanımları için bir grafik arayüzü ile çalışır. Sunucu olarak kullanılması durumunda ise bir DOS (Siyah ekran) ekranında çalışmaktadır.
Aşağıda Windows ile Linux işletim sistemi arasında gözle görülebilen farklılıklara yer verilmiştir.
- Linux işletim sistemi açık kaynak kodlu bir işletim sistemidir. Windows işletim sistemleri ise, Kapalı kaynak bir işletim sistemidir.
- Linux işletim sistemi ücretsiz olarak kullanılabilirken, Windows işletim sistemi ücretli olarak kullanım yapılabilmektedir.
- Linux işletim sistemleri’nde kaynak koda erişebilir, düzenleme ve geliştirme işlemleri yapılabilmektedir. Windows işletim sisteminde ne yazık ki bu şekilde bir işlem yapamazsınız. Windows işletim sistemi sadece Microsoft tarafından geliştirilebilmektedir.
- Linux işletim sistemi güvenlik amacıyla kurumsal kuruluşlar tarafından (Google, Facebook, Twitter vb.) kullanımı yapılmaktadır. Windows ise genel olarak oyuncular, ev ve iş kullanıcıları tarafından kullanımı yapılmaktadır.
4 Comments